सुसंवाद सूत्रधार स्वतः मुख्य भूमिका घेऊन पुढे येणारा प्रकार नाही. वेगवेगळ्या पद्धतीने विचार करणारे लोक एकाच ठिकाणी असतील, तर हा प्रकार त्यांच्यामध्ये दुभाष्यासारखे काम करून संपूर्ण समूह न विस्कटता पुढे नेतो. खोलवर विचार करणारे आणि वेगाने कृती करणारे, शब्दांत विचार करणारे आणि प्रतिमांच्या मदतीने समजून घेणारे—या दोन्ही बाजू समजत असल्यामुळे त्यांचे म्हणणे एकमेकांपर्यंत पोहोचवता येते.
कशाच्याही एका बाजूला झुकलेले नसणे, हे या प्रकाराचे मूळ वैशिष्ट्य आहे. शब्दांत किंवा आकृत्यांत विचार करता येतो, खोलवर विचार करता येतो किंवा झटपट दिशा बदलता येते आणि नवे ज्ञानही क्रमाने आत्मसात करता येते. कोणतीही एक क्षमता उठून दिसेल अशी चमक नसली, तरी कोणतीही मागणी अडथळा ठरत नाही. गुंतागुंतीच्या परिस्थितीत शेवटपर्यंत स्थिर राहता येते, ते याच समतोलामुळे.
याची किंमत म्हणजे स्वतःबद्दल सांगणे कठीण जाणे. “तुमचे बलस्थान काय?” असे विचारल्यावर खास सांगता येईल असे काही लगेच सुचत नाही. चाचणी किंवा निदानाचा निकाल पाहून त्यात “सरासरी”, “सामान्य” किंवा “ठळक वैशिष्ट्य नाही” असे लिहिले असेल, तर ते सहज मान्य केले जाते. इतर लोक स्वतःचे वेगळेपण सांगताना ऐकून “माझ्याकडे नेमके काय आहे?” असे वाटू शकते.
यातून पुढे जाण्याचा मार्ग म्हणजे समतोलाला कमतरता न समजणे. कोणत्याही एका बाजूला झुकलेले नसणे याचा अर्थ, पुढे कोणत्या दिशेने वाढायचे हे स्वतः ठरवता येणे असाही होतो. वातावरण आणि निवडी यांच्या मदतीने एखादे खास प्रावीण्य घडवता येते. तोपर्यंत परस्परविरोधी टोकांवर असलेल्या लोकांमध्ये भाषांतर करण्याची तुमची भूमिका स्वतःमध्येच मोलाची आहे.
बलस्थाने
शब्द असोत किंवा दृश्य माहिती, खोलवर विचार असो किंवा वेग—कशाचीही गरज भासली, तरी ते बऱ्यापैकी हाताळता येते. त्यामुळे परिस्थिती कोणतीही असली, तरी स्थिरपणे काम करता येते.
खोलवर विचार करणारे आणि वेगाने कृती करणारे, शब्दांना महत्त्व देणारे आणि प्रतिमांना महत्त्व देणारे—या दोन्ही बाजू समजत असल्यामुळे त्यांच्यामध्ये दुभाष्याची भूमिका निभावता येते.
क्षमता आधीपासून एखाद्या ठरावीक दिशेला झुकलेल्या नसल्यामुळे, पुढे कोणत्या क्षेत्रात खोलवर जाऊन प्रावीण्य मिळवायचे हे स्वतः निवडण्याची लवचिकता असते.
कमकुवत बाजू
बऱ्याच गोष्टी बऱ्यापैकी करता येत असल्यामुळे “हेच माझे बलस्थान” असे सांगता येईल असे केंद्र सापडणे कठीण होते. त्यामुळे स्वतःला “ठळक वैशिष्ट्य नसलेले” किंवा “सरासरी” समजण्याची शक्यता असते.
अतिविशेषीकरण, अतिवेग किंवा एकाच मुद्द्यावर पूर्ण लक्ष केंद्रित करण्याची गरज असलेल्या प्रसंगी, आपली संपूर्ण ताकद त्याच एका दिशेला लावणाऱ्या विशेष प्रकारांना आघाडी मिळते.
अनेक प्रकारच्या समस्यांकडे लक्ष देता येत असल्यामुळे, प्राधान्यक्रम न ठरवता काम केल्यास वेळ आणि ऊर्जा अनेक दिशांना विखुरतात. परिणामी कोणतेही काम पुरेशा खोलीपर्यंत न जाता अपूर्ण राहू शकते.