Елес сәулетшісінің ойында үш өлшемді әлем бар. Әңгімелесушісін тыңдап отырып, айтылғанды кеңістіктегі орналасу мен пішінге айналдырады: ойша жебелер жүргізіп, бөліктерді бұрып, олардың арасындағы байланыстарды құрады. Біреу сөзбен түсіндірген нәрсені ол көзге көрінетін құрылым ретінде ұғынады.
Бұл типтің ойлау құралдары — сызбалар мен бейнелер. Жаңа мәселені алдымен ойында карта тәрізді жайып, қажетті бөліктерін бұрып, үлкейтіп немесе қайта орналастырып, жауабын іздейді. Суретті қолмен сызғаннан бұрын-ақ, ойындағы бейне қозғалып тұрғандай сезіледі. Сондықтан қорытындыға қалай келгенін және оған алып келген аралық қадамдарды сөзбен түсіндіру қиын болуы мүмкін.
Қиындық осы ішкі көріністі басқаға жеткізгенде байқалады. Ойында бәрі үш өлшемді әрі анық көрінгенімен, сөзге айналдырғанда ақпараттың бір бөлігі жоғалуы мүмкін. «Түсінемін, бірақ түсіндіре алмаймын» деген күйге түсіп, пікірталаста ойын сөзбен жылдам жеткізетін адамның сөзі басым түсуі ықтимал. «Сызсам түсінікті болар еді, ал ауызша айта алмаймын» деген қанағаттанбау сезімі бұл типке таныс болуы мүмкін. Түсіндіру қиындығынан өз түсінігінің дұрыстығына күмән келтіретін кездері де болады.
Басты тәсіл — «әуелі сызба жасап, сөзді кейін қосу». Алдымен сөзбен құрап, содан кейін сызбаға көшіруге тырысса, ақпараттың бір бөлігі жоғалуы мүмкін. Ал әуелі сызбасын жасап, кейін түсіндірме қосса, ойындағы құрылымды бұзбай өзгелерге жеткізе алады. Ойының егжей-тегжейі сызбада жақсырақ сақталады.
Күшті жақтары
Ақпарат үзік-үзік болса да, негізгі өзекті, түйткілді тұсты және бөліктердің өзара байланысын ойыңызда үш өлшемді құрылым етіп құра аласыз.
Заттарды ойша бұрып, орналасуын өзгертіп немесе күйдің қалай ауысатынын елестете аласыз; сондықтан іске кіріспей тұрып, не болатынын алдын ала көресіз.
Жазылмаған ережелерді, әлі ешкім атамаған құрылымдық ауытқуларды және көзге түсе қоймаған тәуекелдерді көріп тұрғандай аңғарасыз.
Әлсіз жақтары
Ойыңызда анық әрі егжей-тегжейлі көрінетін құрылымды сөзбен жеткізгенде, ақпараттың едәуір бөлігі жоғалуы мүмкін.
Пікірталаста әңгімелесушінің сөйлеу қарқынына ілесу үшін ойдағы бейнені сөзге айналдырып үлгермей, түсінігіңіз дұрыс болса да, ойыңызды толық жеткізе алмай қалуыңыз мүмкін.
Қорытындыға ойдағы сызбаны өзгерту арқылы жететіндіктен, бұл үдеріс сырт көзге «ойдың секірісі» немесе «түйсікке сүйену» болып көрінуі мүмкін.