در ADHD گرایش به حافظه کاری پایینتر وجود دارد
در ADHD، عملکرد تکالیف مبتنی بر حافظه کاری بهطور میانگین در گروه ADHD پایینتر است و این روند در کودکان و بزرگسالان دیده شده است. حافظه کاری اطلاعات لازم را برای زمانی کوتاه نگه میدارد و همزمان از آنها برای پردازش بعدی استفاده میکند.
با این حال، تفاوت WMI در WAIS و WISC کوچک است و میانگین گروه ADHD همچنان در محدوده میانگین قرار دارد. حتی WMI بالاتر از میانگین در یک فرد نیز با ADHD یا دشواری روزمره تناقض ندارد. میانگینهای دقیق و روند کلی IQ در الگوی IQ و WAIS در ADHD آمدهاند.
مشکل روزمره معمولاً پاکشدن دانش آموختهشده نیست. اطلاعاتی مانند کاری که همین حالا باید انجام شود، دستور لحظه قبل و پیشرفت میانه کار، در حالی از دست میروند که باید حفظ شوند و فرد به مرحله بعد برود.
با جابهجایی توجه، هدف، موقعیت فعلی و اقدام بعدی از ذهن میروند
هنگام کار، اطلاعاتی مانند «هدف چیست»، «تا کجا تمام شده» و «بعد چه باید کرد» باید همزمان حفظ شوند.
وقتی توجه به اعلان، صدا، کار دیگری که به چشم آمده یا فکر تازهای منتقل میشود، رشته کار اصلی موقتاً از دست میرود. اگر فرد پس از پایان کار جانبی نتواند هدف و پیشرفت را فوراً بازیابی کند، باید با بازبینی صفحه یا سند، کار را از پرسش «داشتم چه میکردم؟» بازسازی کند.
به همین دلیل، حواسپرتی در ADHD فقط زمان قطع تمرکز نیست؛ هزینه ازسرگیری پس از هر وقفه را نیز بالا میبرد. نمونه آن، خواندن چندباره سند پس از یک پاسخ کوتاه یا بازکردن زبانهای دیگر و برنگشتن به کار اول است.
«فراموشی» در ADHD را میتوان بر اساس اینکه چه چیزی و در چه زمانی فراموش میشود، به سه دسته تقسیم کرد.
| آنچه فراموش میشود | موقعیت رایج | آنچه رخ میدهد |
|---|---|---|
| اطلاعات لحظه قبل | چند دستور، گفتوگو، محاسبه ذهنی | هنگام شنیدن ادامه یا ساختن پاسخ، شرط بخش نخست حفظ نمیشود |
| هدفِ کار متوقفشده | پاسخ به اعلان، کار جانبی، چندکارگی | هدف، نقطه پایانیافته و مرحله بعد هنگام بازگشت بازیابی نمیشوند |
| برنامه آینده | وسیله لازم، تماس، تحویل، نوبت | قصد «بعداً انجام میدهم» در زمان یا مکان مناسب به یاد نمیآید |
برنامه آینده به حافظه آیندهنگر، یعنی بازیابی قصد در زمان مناسب، نیز مربوط است. فراموشی در ADHD را فقط با یک نمره WMI توضیح ندهید؛ با جداکردن آنچه فراموش شده و زمان فراموششدن آن، راهکار لازم روشنتر میشود.
اطلاعات لازم برای بازگشت به کار را در محل استفاده ثبت کنید
هسته راهکار این است که حتی پس از فراموششدن اطلاعات، بتوان آن را از محیط بازیابی کرد. نه فقط برنامه، بلکه اطلاعات لازم برای ازسرگیری کار را نیز بهصورت مکتوب یا دیداری در محیط کار ثبت کنید.
| موقعیت پرفشار | روش ثبت اطلاعات |
|---|---|
| چند دستور شفاهی | درخواست، شرط و موعد را بهصورت مکتوب هم دریافت کنید و به واحدهای قابل اجرا تقسیم کنید |
| وقفه در میانه کار | پیش از ترک کار، «هدف، نقطه پایانیافته، اقدام بعدی» را در یک خط بنویسید |
| کاری برای آینده | در زمان و مکان قابل اجرا یادآوری بگذارید و یک عمل، مانند «سند را بفرست»، بنویسید |
| وسایل لازم | جای ثابتی تعیین کنید و وسیله را در مسیر خروج قرار دهید |
| چند کار | یک محل برای فهرست کارها داشته باشید و وضعیت در حال انجام، منتظر و تمامشده را نشان دهید |
برای مثال، یادداشت «پیشفاکتور» باعث میشود فرد هنگام بازگشت دوباره زمینه کار را بازسازی کند. اما جمله «ستون تعداد پیشفاکتور وارد شد؛ بعد، ردیف سوم جدول قیمت را منتقل کن» نقطه شروع روشن میدهد.
افزایش تعداد یادداشتها و برنامهها خود فشار تازهای برای یادآوری «کجا را باید ببینم» ایجاد میکند. اگر تقویم برای برنامهها، یک فهرست برای کارها و یک جای ثابت برای وسایل تعیین شود، ثبت مکتوب یا دیداری اطلاعات مؤثرتر است.
هدف ثبت مکتوب یا دیداری اطلاعات، تقویت خود حافظه کاری نیست؛ مقدار اطلاعات لازم برای نگهداری را کم میکند و اجازه میدهد پس از فراموششدن، هدف و موقعیت از محیط بازیابی شوند. راهکارهای عمومی و اثر تمرین حافظه کاری در ویژگیها و راهکارهای حافظه کاری پایین و تفکیک شروع، وقفه، ازسرگیری و تکمیل در چرا با وجود فهمیدن، کار جلو نمیرود؟ آمدهاند.